Anasayfa » TİYATRO » Uzlaşma – Tiyatro İncelemesi | Tibet TEBÜKTEKİN

Uzlaşma – Tiyatro İncelemesi | Tibet TEBÜKTEKİN

Birkaç yıl önce Sırça Hayvan Koleksiyonu‘yla başlamıştım tiyatro alışkanlığıma. Oyundaki flashback tekniğini çok zekice bulmuştum. Nedir? Aşırı basit iki hile ile sinemaya özgü bu efekti harika bir şekilde replike edebilmişler. Detaylarına girmeyeyim, kendiniz gittiğinizde temaşa edersiniz.

Bunun gibi birçok oyunun ilgi uyandırıcı tekniklerle bezendiğini gördüm. Bir Fransız oyunu olan Uzlaşma’da ise sahnenin en ön tarafı oyun alanı. Arka planda dekor olarak üzerine bir şeyler yazmalık üç beyaz pano var. Bu panoların da arkası kulis varsayılıyor ve loş aydınlatılmış. İçeri girdiğimizde perde açık karşılanıyoruz.

Oyun başlamadan önce aktörler o kulis kısmında dolanmaya başladılar. Volta atıyorlar, esneme hareketleri yapıyorlar, kıyafet deniyorlar, birbirlerine bir şey diyormuş gibi yapıyorlar falan. Yani, perde açılınca bir anda var olmak yerine alıştıra alıştıra seyirciyle buluşma sağlanmış. Vakit gelince panoların önüne geçiverip oyuna başladılar. Panoların önüne çıkmalarından az evvel ışıklar söndürülüp didaktik üslupla Fransız medeni kanunundan bir pasaj okundu. Bu taktikler sayesinde seyirci oyuna bayağı bir hazırlanmış oldu.

Konu: Çocuk doğar doğmaz dayanamayıp boşanmaya karar veren bir çiftimiz var. Ortada çocuk olunca işin resmi tarafını halletmek için mahkeme şartlar üzerine sözleşme yapılması için bir aracı kurumu vazifedar kılıyor. Bu kurumda iki psikolog bayan var, taraf tutmadan aradaki iletişim kazalarını ve nefreti gidermeye çalışıyorlar. Amaç anlaşmalı boşanmayı sağlamak ve çocuğun minimum zarar görmesini temin etmek.

Oyuncular:

Anneyi oynayan genç kadın başka oyunlarda iyidir muhakkak fakat Uzlaşma’daki rolünde inandırıcı değildi bence. Bi’ kere sıfır beden anne mi olur? Anne dediğin merhametli ve yağlıdır (evrimsel bio). Yine de iki yerde öfkeden çıldırınca korktum. Ağlayan kadın & stresten ajite kadın evlerden ırak ola.

– Adam çok gerçekçiydi ve sempatikti. Belki de gerçek hayatta da öyle biridir, rol yapmak zorunda kalmamıştır. O kadar yani.

– Arabulucu genç kadın & arabulucu yaşlı kadın. Bu ikisini bir takım gibi düşünelim. Yaşlı kadın tiyatro oynamaya geldim gibi oynuyordu. Genç kadın daha doğaldı.

Hoş bulmadım: Oyun bir perdelik ama üç iç bölümden oluşuyor. Üç uzlaşma toplantısı. Her toplantı arası oyuncular sahnede (o arka loş alanda) kıyafet değişiyorlar. Yani hiç gözden kaybolmuyorlar. Bu durum beni röntgenci gibi hissettirdi. Hemen heyecanlanma, tabii ki iç çamaşırlarıyla kalmıyorlar, üstlerine giyip çıkartıyorlar ama hoş değil bence. Seyirciyle bağımızı koparmayacağız diye abartmanın alemi yok. Kaba geldi bana. Fransızların öyle kabalıkları vardır sanat yapayım derken göz çıkartan. Zaten başta ve oyun boyunca ki giriş çıkışlarda yeteri kadar ‘bağ kurmuşsun’. Müsaade et de seyirci sahneyi bi’ temiz ve boş görsün ve böylelikle sıradaki uzlaşma toplantısı için belli bir zaman geçmiş hissi uyansın. Zaman kavramını doğru vermeleri lazımdı çünkü bu gerekli bir unsur.

Teknik eksi yanları:

Kreşendosuz metin. Klasik giriş- gelişme-sonuç yok. Alelade hayattan bir kesit. Atraksiyon sadece karakterlerin duygusal hezeyanları ve öfke patlamalarıyla yaratılmaya çalışılmış. O da bir yere kadar. Çok tekdüze gidiyor tempo.

Sorunlu düğüm-çözüm. Bununla ilgili 3 şey söyleyesim var ama birinden bahsedeyim: Çözülmenin erken yaşanması ve uzlaşmanın kolay sağlanması oyunun kısaltıldığı izlenimini veriyor. Çiftimiz üç seansta birtakım sonuçlara çok da kasmadan varabiliyorsa ortada pek de bir sorun yok demektir. Olabildiğince gerçek tutulup dokunaklı mesaj verilmek istenen bir oyunda bu tarz gerçekliğe aykırı unsurlar göze batıyor.

Zayıf(latılmış) kurgu. Arabulucu iki kadın aslında ana-kız. Önlerindeki çifti görünce benzer ailevi iç hesaplaşmalara giriyorlar. Oyunun %33’ünde onların ızdıraplarını dinliyoruz. İletişim konusunda uzman psikologların bile başına gelen bir olay demeye getiriyor yazar. Sorun şu: Arabulucular bence yancı gibi. Ajitasyon yancısı. Kendi açmazları oyun boyunca çiftin trajedisinden beslendiği için ana hattan kaçak hat çekip voltajı düşürüyorlar. Yazar aslında arabulucular ile şebekeyi beslemek istemiş ama bende ters etki yaptı. Bir başka eleştirmene sorsanız “Aa ne güzel, karakterler arası paralel hikayeler kurarak rol dengesi sağlanmış ve mesaj duble vurgulanmış” der… Canı bilir.

Format. Oyunu bugünün dünyasında format olarak yetersiz buldum. Tartışmalar geliştikçe arabulucu genç kadın birtakım anahtar kelime yazıyor beyaz tahtaya. Ama içi boş laflar. Saygı, özgüven, iletişim gibi. Bir de karakter kritik bir şey söylediğinde arkadan bir trinkkk sesi geliyor ve 3 saniyelik ara. Yazıyla ve sesle Bakın Burası Çokomelli demeye getiriyor yönetmen. Bildiğin kamu spotu formatı, bayık.

Salonun garip tepkileri:

– Adam karısına ondan ayrıldığını e-postayla yazarak söylemiş sonra çekip gitmiş. Bunu duyan salon cık cık cıkladı. Whatsapp’tan başlayan ilişkilerin e-postayla bitirilmesi neden hala yadırganıyor? Medeni değilmiş miş. Çok duyarlıyız bitişlere demek ki.

– Komik olmayan şeylere gülmeler. Buna ciddi veya sıkıcı oyunların hepsinde denk geliyorum. Trajikomik ile trajik oyunların arasında gözle görülür bir fark vardır. Galiba Çok Güzel Hareketler ve Güldür Güldür yüzünden her tiyatro oyunu az da olsa güldürmeli diye bir kodlamaya girdik. Bu metinde mizah en fazla iki replikte vardı, ama yine de yer yer yersizce topluca güldüler. “Sana mı soracaklar ne zaman güleceklerini” diyeceksin şimdi. Hayır da mesela bir kadın alev püskürerek çocuğu konusunda kinaye yaparak laf çakıyorsa, bu komiklik olsun diye değildir.

– Salondan çıkanın olmaması. Boşanma arifesinde üç çocuklu bir adam olsaydım bile yine bayardı beni. Beni bayıyorsa ve başkalarının bayılma eşiğinin benden çok daha aşağılarda olduğunu düşünürsek bayağı bir kişinin ilk yarım saatten sonra çıkmasını öngörüyordum. Ama öyle olmadı. Sanıyorum kadınları mıhlıyor bu tip ilişki durumu hikayeleri. Çünkü günlük hayattan da gözlemliyorum, çevrelerinde dönen ilişkilere dair ne varsa uslu uslu dinliyorlar.

Netice: İki saatlik uzun metrajlı Fransız menşeili bir kamu spotu izlemiş oldum.
Mesajlar: Kötü bile olsalar ebeveynlerin varlığı bir nimettir. Evlenmeden çocuk yapma. Evlilik düşüncesi kadınları büyüler ve saçma kararlar aldırabilir. Kadınsan çocuk yapmadan önce biraz bekle, partnerinden emin ol, üreme güdüne hâkim ol. Boşanmış çiftler artık özgür bireylerdir, birbirlerine karışamazlar. Kadın boşanmadan önce yeni erkek arkadaşıyla aynı evde çocuğuyla yaşamaya başlamışsa, bu durum babaya bildirilse fena olmaz. Çocuk varsa onun üzerinden politika yürütülmemelidir. Boşanmanın ya da anlaşamamanın asıl sebebi bencilliktir. Kadınlar ilgi ve sevgi ister… Bayık bayık şeyler yani.

Evlilikten soğudum valla. Zaten ısınasım da yok da Alaska soğuğu şoku verdi akşam akşam.

Tibet TEBÜKTEKİN

f1454@yahoo.com

2 yorum

  1. Bana tiyatro oyunundan çok kendi fikirlerini anlatan bir metin gibi geldi. Adı konusu belli ama içerik tamamen yazanın fikri ile dolu. Ayrıca iki yerde belirttiğin yer aslında anlattığın gibi değil. Şöyleki kulisi arka planda göstermeleri oyun için iyi bir ayrıntı olabilir. Neticede izleyici onları görmese de dışarı çıkıp bir sigara içip gelse de bir artı vermeyecekti oyuna. Yine aynı düzeyde devam edecekti. İzlemedim ancak sanırım bu ayrıntısı oyun içinde kurguya dahil edilen, biz gerçek karakter değiliz canlandırıyoruz manasında. Keza şuanda öyle düşünüyorum. Bu ilk dikkat çeken ve izlemesende öyle değildir ya dedirtti. Son kısımda konuyu toparlamış artık değerlendirme biterken verilen mesajları yadırganacak durum gibi aktarmışsın. Önceki yazılarını ve eleştirilerini düşününce bu bana aşırı şahsi bir değerlendirme gibi geldi. Mesajlar laçkalaşmış olabilir. Oyun yeterli vermemiş olabilir diyebiliriz. Bu daha doğru olacaktır diye düşünüyorum. Ee tabi kalemine sağlık yeni yazını bekliyor olacağız. Tebrikler ?

  2. “….biz gerçek karakter değiliz canlandırıyoruz manasında.” Hmm evet öngörüne hak veriyorum şimdi düşününce.. ufkumu açtın az önce 🙂
    Artık tiyatro analizlerim yerine ‘izlenimlerim’ diyorum. Bir kelime oyunuyla aşırı şahsiliğimi legalleştiriyorum
    ..nasıl?

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

Scroll UpScroll Up